WAAROM EEN ‘GOEDE VERTALING’ EIGENLIJK NIET BESTAAT
Ik wil gewoon een ‘goede vertaling’. Die opmerking krijgen wij nog wel eens van onze klanten. Zeker van klanten die nieuw zijn. En meestal komt die opmerking op een moment waarop iemand vooral zekerheid zoekt. Want er moet iets vertaald worden (een website, een brochure, een presentatie, noem maar op) en het moet kloppen.
Toch is het eerlijke antwoord vaak minder geruststellend dan verwacht: een goede vertaling bestaat eigenlijk niet.
Want correct is niet hetzelfde als passend
In de praktijk zien we regelmatig teksten die taalkundig volledig kloppen, maar toch niet doen wat ze moeten doen. De woorden zijn juist, de zinnen lopen goed, en toch voelt de tekst afstandelijk of onnatuurlijk. Zoals AI het zou doen misschien?
Bijvoorbeeld wanneer een Nederlandstalige webtekst letterlijk wordt overgezet naar het Engels. De inhoud blijft overeind, maar de toon wordt ineens formeler dan bedoeld. Wat in het Nederlands vriendelijk en toegankelijk klinkt, kan in een andere taal afstand scheppen omdat het daar bijvoorbeeld als te brutaal wordt ervaren.
De vertaling is inhoudelijk correct maar de boodschap verandert subtiel van karakter.
Het verschil zit vaak in details
Soms gaat het om ogenschijnlijk kleine zaken. Een zin die in de brontaal actief is, wordt passief vertaald. Een informele aanspreekvorm verandert in iets zakelijks. Of een marketingtekst krijgt dezelfde toon als een interne memo.
Geen grote fouten. Geen rode strepen. Maar wel een tekst die minder overtuigt dan het origineel. Dat soort verschillen zie je pas wanneer je verder kijkt, maar ze zijn wel heel belangrijk voor het imago van het product of het bedrijf. Dit valt niet te onderschatten.
Vertalen betekent keuzes maken
Elke vertaling vraagt om keuzes. Niet alleen over de exacte formulering, maar ook waar de focus op moet liggen. Over wat belangrijk is om te behouden en wat juist aangepast mag worden.
Bij een productomschrijving ligt de focus vaak op helderheid. Bij een campagne op gevoel. En bij zakelijke communicatie op vertrouwen en consistentie.
Wanneer die verschillen niet expliciet worden meegenomen, ontstaat er een veilige en neutrale tekst. Begrijpelijk voor iedereen, maar voor niemand onderscheidend. En elk merk of bedrijf wil toch onderscheidend zijn?
Er bestaan meerdere juiste vertalingen
Voor vrijwel elke tekst zijn meerdere vertalingen mogelijk die taalkundig juist zijn. Het verschil zit daarbij niet in goed of fout. Een tekst kan informeren, overtuigen of geruststellen. En elke keuze leidt tot een andere formulering en toon, ook al blijft de inhoud gelijk.
Wat wij belangrijker vinden dan perfectie
Bij DaVinci Vertalingen geloven we niet zozeer in perfecte vertalingen, maar in passende vertalingen. Teksten die aansluiten bij het doel van de tekst en bij de organisatie erachter.
Dat begint zelden bij woorden, maar bijna altijd bij afstemming. Door samen te kijken naar context, doelgroep en toon ontstaat er een vertaling die klopt. Zowel taalkundig als inhoudelijk.
Checklist: wanneer werkt een vertaling écht?
Voor de duidelijkheid nog even alles op een rij:
- Wat is het doel van de tekst?
Informeren, overtuigen, uitleggen of vertrouwen opbouwen? - Wie is de lezer?
Een bestaande klant, een nieuwe doelgroep of een internationaal publiek dat je merk nog niet kent? - Welke toon past daarbij?
Formeel, toegankelijk, commercieel, neutraal of juist persoonlijk? - Hoe belangrijk is consistentie met bestaande teksten?
Moet de vertaling aansluiten bij eerdere communicatie of juist ruimte overlaten voor variatie? - Wat mag er absoluut niet misgaan?
Denk aan reputatie, nuance, gevoeligheden of interpretatie. - Waar mag eventueel wél flexibiliteit zitten?
Niet elke tekst hoeft woord voor woord identiek te zijn.
Geen enkel bedrijf wil ‘gemiddeld’ zijn. Door deze vragen vooraf te beantwoorden, ontstaat er geen standaardvertaling, maar een vertaling die past bij de boodschap én bij de organisatie.
Een ‘goede’ vertaling bestaat misschien niet. Maar wel een vertaling die werkt: en dat maakt uiteindelijk het verschil.